MOTOR VE ÇALIŞMA PRENSİBİ
MOTOR:
Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini, mekanik enerjiye (harekete) çeviren makinelere motor denir.
MOTORLARIN SINIFLANDIRILMASI
YAKITLARINA GÖRE MOTORLAR:
A- Benzinli Motorlar B- Dizel Motorlar ( Yakıt olarak motorin (mazot) kullanılan motorlar) C- LPG’ li Motorlar ( Ekonomik ve çevreci olduğu için tercih edilmektedir. Kapalı otoparklara park edilmesi yasaktır.)
YANMA YERİNE GÖRE MOTORLAR:
A- İçten yanmalı motorlar (Günümüz araçlarında kullanılan motorlardır. Yakıtı doğrudan doğruya silindirler içerisinde yakan ve üretilen ısı enerjisini piston-biyel mekanizması ile krank miline ileten motorlara içten yanmalı motor denir.) B- Dıştan yanmalı motorlar (Buharlı lokomotifler ve kömürle çalışan gemiler)
SİLİNDİR SAYILARINA GÖRE MOTORLAR:
A- Tek silindirli motorlar B- Çok silindirli motorlar
SOĞUTULMASINA GÖRE MOTORLAR:
A- Su ile soğutmalı motorlar B- Hava ile soğutmalı motorlar
ZAMANLARINA GÖRE MOTORLAR:
A- İki zamanlı motorlar; (Krank milinin her devri, pistonun iki hareketiyle güç elde eden motorlar) B- Dört zamanlı motorlar; (Krank milinin iki devri, pistonun dört hareketiyle güç elde eden motorlar)
YAPILIŞ ŞEKLİNE GÖRE MOTORLAR:
A- I (Sıra tipi) B- V tipi C- Yıldız tipi D- Yatık (Boksör) tip motorlar.
DÖRT ZAMANLI BENZİNLİ MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİBİ:
Benzinli motorlar emme zamanında silindirlere alınan yakıt hava karışımının sıkıştırılarak buji ile ateşlenmesiyle çalışır.
DÖRT ZAMANLI DİZEL MOTORLARIN ÇALIŞMA PRENSİBİ:
Dizel motorlar emme zamanında silindirlere alınan sadece havanın üzerine enjektör ile yakıtın püskürtülmesiyle çalışır. Dizel motorlarda sıkıştırma zamanı basıncı benzinli motorlardan daha yüksektir. Dizel motorlarda emme zamanında silindire sadece hava emildiği için karbüratör yoktur. Ateşleme havanın sıkıştırılması ile gerçekleştiği için buji de yoktur.
DÖRT ZAMANLI MOTORLARIN ZAMANLARI
EMME ZAMANI:
Benzinli motorlarda emme supabı açılır ve silindirlere karbüratörde hazırlanmış olan yakıt-hava karışımı dolar. Dizel motorlarda ise silindirlere hava filtresinde temizlenmiş sadece hava dolar.
SIKIŞTIRMA ZAMANI:
Benzinli motorlarda emme zamanında silindirlere emilen yakıt-hava karışımı, pistonun yukarı hareket etmesiyle sıkışır. Dizel motorlarda ise sadece hava sıkıştırılır.
ATEŞLEME (İŞ) ZAMANI:
Benzinli motorlarda sıkıştırılan yakıt-hava karışımının buji ile ateşlendiği zamandır. Dizel motorlarda sıkıştırılmış havanın üzerine motorinin (mazot) enjektör ile püskürtüldüğü zamandır.
EGZOZ ZAMANI:
Egzoz zamanında egzoz supabı açılır. Yanma sonucunda silindirde oluşan gazlar, piston aşağıdan yukarıya çıkarken, egzoz supabından silindirin dışına atılır. Silindirin dışına çıkan yanmış gazlar egzoz borusuna ulaşır ve oradan da dış ortama atılır.
| ZAMAN | BENZİNLİ | DİZEL |
| Emme zamanı | Benzinle hava karışımı silindirlere emilir. | Sadece hava silindirlere emilir. |
| Sıkıştırma Zamanı | Alınan karışım sıkıştırılır. | Sadece hava sıkıştırılır. |
| Ateşleme (yanma) Zamanı | Buji kıvılcım atarak yakar. | Enjektör yakıt püskürterek ateşler. |
| Egzoz Zamanı | Egzoz supabından yanmış gazlar dışarı atılır. | Egzoz supabından yanmış gazlar dışarı atılır. |
1.Zaman 2.Zaman 3.Zaman 4.Zaman
Emme Zamanı Sıkıştırma Zamanı Ateşleme Zamanı Egzoz Zamanı