9 - ARAÇ İLK YARDIM ÇANTASI
Kazalarda ilk yardım için kullanmak amacıyla araçlarda ilk yardım çantası bulundurulur. Muhtemel bir trafik kazasında yaralılara önlem almak için araçlarda ilk yardım çantası bulundurulmalıdır.
Motorlu bisiklet (A1), motosiklet (A2), traktör (F) ve iş makinesi (G) dışındaki motorlu araçlarda ilk yardım çantası bulundurmak zorunludur. Örneğin, otomobilde ilk yardım çantası bulundurmak zorunludur. Araç ilk yardım çantası, kolay erişilebilir ve görünür bir yerde olmalıdır. Araç ilk yardım çantasında bulundurulması gerekli malzemelerin miktarı, taşınacak yolcu sayısına göre belirlenir (aracın tipi ve içinde bulunacak kişi sayısı). Yolcu taşıyan araçlarda daha çok miktarda malzemesi olan çanta bulunmalıdır (her 10 yolcu için 1 çanta).
İlk yardım çantasında bulunan malzemelerin ortak özelliği: İlk yardım malzemeleri, yaşam kurtarmada kullanılırlar. Araçlarda bulunması gereken ilk yardım çantasının standardı, TS.4019’dur. Ancak, araç ilk yardım çantası ile ilgili olarak, İçişleri Bakanlığı 26 Eylül 2006 tarihinde Resmî Gazete ’de yayınladığı ve bu tarihte yürürlüğe giren yönetmelikle, araçlarda bulundurulması zorunlu olan ilk yardım çantasının içeriğini (malzeme listesini) değiştirmiştir.
Araçlarda Bulundurulması Gereken İlk Yardım Malzemeleri (Yeni Liste)
| CİNSİ | MİKTARI |
| -Büyük sargı bezi (10 cm x 3-5 m) | 2 Adet |
| -Hidrofil gaz steril (10x10 cm, 50’lik kutu) (gazlı bez) | 1 Kutu |
| -Üçgen sargı (üçgen sargı bezi) | 3 Adet |
| -Antiseptik solüsyon (50 ml) | 1 Adet |
| -Flaster (2 cm x 5 m) (yapışkan bant) | 1 Adet |
| -Çengelli iğne | 10 Adet |
| -Küçük makas (paslanmaz çelik) | 1 Adet |
| -Esmark bandajı (Esmark bandı) | 1 Adet |
| -Turnike (en az 50 cm, örgülü tekstil malzemeden) | 1 Adet |
| -Yara bandı | 10 Adet |
| -Alüminyum yanık örtüsü | 1 Adet |
| -Tıbbî eldiven | 2 Çift |
| -El feneri (LED ışıklı) | 1 Adet |
Yukarıdaki listede belirtilen ilk yardım malzemelerinin araç ilk yardım çantasında bulundurulmaları zorunludur. Bu liste dışındaki malzemelerin araç ilk yardım çantasında bulundurulmaları zorunlu değildir.
Araç İlk Yardım Çantasında Bulunan Malzemelerin Kullanım Amaçları:
- Büyük Sargı Bezi: Yaraları sarmak için.
- Gaz Bezi (Gazlı Bez) : Yaraları kapatmak ve sarmak için. İlk yardım çantasında gazlı bez bulundurmanın amacı, yaraları kapatmak ve sarmaktır.
- Üçgen Sargı Bezi: Kırık, çıkık ve burkulmalarda kolu askıya almak için. Ayrıca el, ayak ve baş sargısı olarak kullanılır.
- Antiseptik Solüsyon: Yaraları temizlemek için.
- Flaster (Yapışkan Bant) : Yara üzerine konulan gazlı bezi ve sargıları sabitlemek, yerinde tutturmak için.
- Çengelli İğne: Sargıların bitim yerlerini (uçlarını) tutturmak için.
- Küçük Makas: Yaralının elbiselerini, giysilerini keserek çıkarmak için. Ayrıca sargıların uçlarını kesmek için.
- Esmark Bandajı (Esmark Bandı) : El-kol ve ayak-bacaktaki büyük kanamaların durdurulmasında turnike olarak kullanılır. Ayrıca çıkıklarda ve burkulmalarda da kullanılır.
- Turnike: El-kol ve ayak-bacaktaki büyük kanamaları durdurmak için.
- Yara Bandı: Küçük yaralanmalarda yarayı kapatıp korumak için.
- Alüminyum Yanık Örtüsü: Yaralının altına sermek veya vücut sıcaklığını korumak amacıyla üstünü örtmek için.
- Tıbbî Eldiven: Elleri bulaşıcı mikroplardan korumak için.
- El Feneri: Geceleyin veya karanlık yerlerde aydınlatmada kullanmak için.
İlk yardımda pamuk-alkol-tentürdiyot kullanılmaz. Bu nedenle, araç ilk yardım çantasında Pamuk (P) - Alkol (A) - Tentürdiyot (T), kısaca PAT bulunmaz, bulundurulması zorunlu değildir. İlk yardımda ilaç da kullanılmaz. Bu nedenle, araç ilk yardım çantasında oksijenli su, yara merhemi, ağrı kesici ilaç, serum ve genel olarak hiçbir çeşit ilaç bulunmaz, bulundurulması zorunlu değildir. Araç ilk yardım çantasında kâğıt mendil, oksijen maskesi bulundurulması da zorunlu değildir.
Piyasadaki araç ilk yardım çantalarında çok sık bulunan tentürdiyot ve oksijenli su, Emniyet Genel Müdürlüğü’nce çanta muhteviyatından çıkarılmıştır. Araç ilk yardım çantalarında bulundurulmaları zorunlu değildir.
10 - STANDART İLK YARDIM UYGULAMALARI
- Sıcaklık: a) İlk yardım gerektiren vakalarda, vücutta yaralanmanın (olayın) olduğu yere, ilk 12-24 saat içinde soğuk uygulanır (soğuk su veya buz). Kısaca, olay yeri soğuk tutulur (donmalar hariç).
- İlk yardım gerektiren vakalarda, şoka karşı önlem olarak (yani hasta veya yaralının şoka girmemesi için) vücut sıcaklığı korunur, vücut sıcak tutulur (yaralının vücudu battaniye, palto, pardösü, ceket vs. ile örtülür). Kısaca, vücut sıcak tutulur (vücut sıcaklığının aşırı yükseldiği durumlar hariç. Örneğin, yüksek ateş, havale, güneş çarpması hariç).
- Seviye: İlk yardım gerektiren vakalarda, vücutta yaralanmanın (olayın) olduğu yer, kalp seviyesinden yukarıda tutulur (akrep, yılan, arı, böcek gibi zehirli hayvan sokması hariç).
- Pozisyon: İlk yardım gerektiren vakalarda, vücutta yaralanmanın (olayın) olduğu yere göre veya olayın türüne göre, yaralıya uygun bir pozisyon verilir. Pozisyon, yaralanmanın yerine veya türüne göre, vücuda verilen veya verilmesi gereken şekil demektir (vücudun duruş şekli). İlk yardımda yaralıya uygun bir pozisyon vermek çok önemlidir ve temel hedeflerden (temel uygulamalardan) birisidir. Yanlış verilecek bir pozisyon yaralının sakat kalmasına, durumunun ağırlaşmasına, hatta ölümüne bile sebep olabilir.
Standart ilk yardım uygulamalarıyla ilgili basit kural:
Olay yeri: Kalp seviyesinden yukarıda ve soğuk, Vücut: Uygun pozisyonda ve sıcak.
11 - YARALIYA UYGUN POZİSYON VERİLMESİ (Pozisyonlar)
Oturuş Pozisyonu:
Bel hizasından yukarıdaki olaylarda (baş, boyun, göğüs, sırt, el-kol bölgelerindeki olaylarda) uygulanır. Örneğin, burun kanaması, göğüs yaralanması, akciğer yaralanması, kaburga kırığı, göğüs kemiği kırığı, köprücük kemiği kırığı, omuz yaralanması, kol-önkol kırıkları (Başa darbe sonucu kulaktan, burundan kan gelmesi hariç).
Yarı Oturuş Pozisyonu:
- Yaralıya oturuş pozisyonunun verildiği durumlarda (yani bel hizasından yukarıdaki olaylarda) uygulanır. Örneğin, göğüs yaralanması.
- “Belden yukarı + belden aşağı” olaylarda uygulanır. Örneğin, kaburga kırığı ile birlikte bacak kırığı.
Sırtüstü Yatış Pozisyonu:
- Bel hizasından aşağıdaki olaylarda (karın, kalça, ayak-bacak bölgelerindeki olaylarda) uygulanır. Örneğin, karın yaralanması, kalça kemiği kırığı, ayak-bacak kırıkları.
- Omurga (belkemiği) bölgesindeki olaylarda uygulanır. Örneğin, omurga kırıkları, omurga yaralanmaları.
Sırtüstü yatış pozisyonunun uygulandığı durumlarda yaralı, sedye ile taşınmalıdır.
Yan Yatış Pozisyonu (Koma
Pozisyonu) :
- Bilinç kaybı, b) Solunum zorluğu,
- Kusma durumlarında uygulanır.
Yüzüstü Yatış Pozisyonu:
Yaralıya yüzüstü yatış pozisyonu verilmez (Yüzüstü yatış yok. Yasak pozisyon). Yüzüstü yatış pozisyonu, sadece Holger-Nielsen metodu suni solunumda uygulanır.
Şok Pozisyonu:
Şokta, bayılmada, güneş çarpmasında ve sıcak vurmasında uygulanır.