Kaza yeri güvenliği ve yaralının değerlendirilmesi

5 - KAZA YERİ ÖNLEMLERİ

Trafik kazalarına müdahalede ilk yardımın 1. adımı, kaza yerinde trafik güvenliğinin ve can güvenliğinin sağlanmasıdır.

Kaza yerine ulaşan kurtarıcının ilk olarak yapması gerekenler (kaza yerine ulaşan ilk yardımcının öncelikle yapması gerekenler) :

• Kaza yerinde ilk önce kaza yeri trafik güvenlik önlemlerini almalıdır.
• Kurtarıcı (ilk yardımcı), kendinin ve yaralıların güvenliğini sağlamalıdır.

Bu Amaçla Kurtarıcının (İlk Yardımcının) Yapması Gerekenler:

• Kazayı gördüğünde işaret vererek aracını güvenli yerde durdurmak.
• Aracının dörtlü sinyallerini yakmak.
• Eğer gece ise aracının farlarını yakmak.
• Kaza yerinin en az 150 metreden görülebileceği şekilde reflektör veya ışıklı cihaz koymak.
• Kaza yapan aracın kontağını kapatarak motorunu durdurmak, motoru devreden çıkarmak.
• Kaza yapan araçtan yakıt sızıp sızmadığını kontrol etmek.
• Aracın devrilme ve yanma ihtimaline karşı önlem almak.
• Sigara içmemek.
• Kurtarıcının kendi aracını kaza yapan aracın hemen arkasına park etmesi yanlıştır. Aracını güvenli bir yerde, güvenli bir mesafede durdurmalıdır.

• Kaza yerinin uzaktan görülebilmesi için büyük bir ateş yakarak dikkat çekmek, kaza yerinde alınması gereken ilk yardım önlemlerden değildir.
• Kazanın olduğu yerde akan trafiği kontrol etmek kaza yerinde alınması gereken ilk yardım önlemlerden değildir.

6 - YARALININ ARAÇTAN ÇIKARILMASI

Yaralının araçtan çıkarılması son derece önemlidir. Bu konuda yapılacak bir yanlışlık yaralının durumunun daha kötüye gitmesine, sakat kalmasına, hatta ölümüne neden olabilir.

Bir kazaya müdahale edilirken, yaralıların araçtan çıkarılmasında ilk aşama, kurtarıcıların ve yaralıların güvenliğinin sağlanmasıdır.

Yaralıları, kaza yapan aracın içinden çıkarmadan önce, aracın yanma veya devrilme tehlikesinin olup olmadığı mutlaka değerlendirilmelidir. Kaza yapmış bir araçta, devrilme tehlikesi belirgin olarak görülüyor ve araç sallanıyorsa, önce araç sabit bir hale getirilir ve sonra yaralılar araçtan çıkarılır. Yaralılar aracın içinden çıkarılmadan önce, aracın motoru durdurulmalı ve araç sabitlenmelidir.

Kaza sonucunda yaralı (araçta sıkışmamış ise), araçtan mümkünse en az üç kişi ile ve dikkatlice çıkarılmalıdır. Ancak, en az üç yardımcının bulunmadığı kaza yerinde araçlarda yangın meydana gelmişse yaralı, bir kişi tarafından da (acele olarak, mecburen) çıkartılabilir.

Yaralının araçtan çıkarılması esnasında, yaralıda yeni bir yaralanma meydana gelmemesine dikkat edilmelidir. Yaralıyı araçtan çıkarırken baş-boyun-gövde hizasının (yani, omurga ekseni düzlüğünün) bozulmamasına dikkat edilir. Yaralıyı araçtan çıkarırken dikkat edilmesi gereken en önemli şey, omurgasında (belkemiğinde) kırık olabileceğidir.

7 - YARALININ DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

• Bilinç Kontrolü: Yaralının bilincinin açık olup olmadığı kontrol edilir. İlk yardım yapan kişi, yaralının omzuna hafifçe dokunarak “iyi misiniz?” diye sorar. Yaralı, cevap verirse bilinci açık demektir. Cevap vermezse, bilinci kapalı veya cevap veremeyecek kadar kötü durumda demektir.

Yaralının durumunun ağırlığını ve ciddiyetini gösteren bulgulardan biri de bilinç düzeyidir. Yaralı kendinde ise, bilinci açık ise, sözlü ve gürültülü uyaranlara cevap veriyorsa bu duruma 1. derece bilinç düzeyi denir. Bir bebeğin bilinç durumu kontrol edilirken yavaşça ayak tabanına vurulur. Bebek tepki verirse bilinci açık demektir. Tepki vermezse bilinci kapalı demektir.

Bilinci kapalı olan yaralının durumu değerlendirilirken yapılacak uygulamalar ve sıralaması:

• Hava Yolu Kontrolü: Yaralının hava yolunun (soluk yolunun) açık olup olmadığı kontrol edilir. Ağız içi temizlenip hava yolunun açılması sağlanır. Yaralının bilinçli olması ve zorlanmadan konuşabilmesi, soluk yolunun açık ve solunumun yeterli olduğunun göstergesidir. Yaralının göğüs kafesinin hareket etmemesi, solunumun hırıltılı ve horlama şeklinde olması, solunumun yüzeysel ve çok hırıltılı olması, soluk yolunun kapalı veya solunumun yetersiz olduğunun göstergesidir.
• Solunum Kontrolü: Yaralının nefes alıp almadığı kontrol edilir. Solunumu durmuşsa, suni solunum uygulaması yapılır.
• Dolaşım Kontrolü: Yaralının nabız atımlarına bakılarak kalbinin atıp atmadığı kontrol edilir. Kalbi durmuşsa, kalp masajı uygulaması yapılır.

8 - YENİDEN CANLANDIRMA BASAMAKLARI

(TEMEL YAŞAM DESTEĞİ - İlk yardımın ABC'si)

Solunumu durmuş veya kalbi durmuş veya her ikisi de (yani hem solunumu hem kalbi) durmuş bir kişiyi hayata döndürmek için yapılan uygulamalara yeniden canlandırma denir. Bu uygulamalara temel yaşam desteği veya ilk yardımın ABC’si adı da verilir. A - Hava yolu açıklığının sağlanmasını ifade eder (Airway). B - Solunum desteğinin sağlanmasını ifade eder (Breathing). C - Kan dolaşımının sağlanmasını ifade eder (Circulation).

Yeniden canlandırma uygulamaları yapılırken izlenen sıralama (yani, yeniden canlandırma basamakları) şöyledir:

• Hava Yolu Açıklığının Sağlanması: Yaralının hava yolunun (soluk yolunun) açık olup olmadığı kontrol edilir. Ağız içi temizlenip hava yolunun açılması sağlanır. Ayrıca yaralının soluk yolunu açmak için çene göğüsten uzaklaştırılır, baş geriye bükülür.

• Suni Solunum Uygulanması: Yaralının nefes alıp almadığı kontrol edilir. Nefes almıyorsa, yani solunumu durmuşsa, suni solunum uygulaması yapılır.
• Dolaşımın Değerlendirilmesi: Dolaşım kontrolü yapılır. Yaralının nabız atımlarına bakılarak kalbinin atıp atmadığı kontrol edilir.
• Kalp Masajı Uygulanması: Yaralının kalbi durmuşsa, kalp masajı uygulaması yapılır.

Temel Yaşam Desteği