1 - İLK YARDIM
Sürücüler trafik kazalarına ilk müdahale edebilecek kişiler oldukları için ilk yardım bilgi ve becerisine sahip olmalıdırlar. Bir diğer deyimle, sürücüler, trafik kazalarında hayat kurtarıcı ilk müdahaleleri yapabilmek için ilk yardım bilgi ve becerisine sahip olmalıdırlar.
İlk Yardımın Tanımı: Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan bir kimseye, tıbbî tedavisi yapılıncaya kadar, anında ve olay yerinde, çevre imkânlarından yararlanılarak yapılan geçici müdahaleye ilk yardım denir.
- Bir kaza durumunda, ilk yardım, kazanın olduğu olay yerinde (kaza yerinde, olay yerinde) uygulanmaya başlanır.
İlk Yardımın Amaçları:
- Yaralının hayatını kurtarmak. Yaralıyla ilgili hayat kurtarıcı önlemleri almak.
- Yaşamın korunmasını ve sürdürülmesini sağlamak. Temel yaşam desteği sağlamak (yani, yaralının soluk yolunu açmak, yaralının solunumunu düzeltmek, yaralının dolaşım etkinliğini sağlamak).
- Yaralının durumunu kontrol altında tutmak.
- Yaralının durumunun daha kötüye gitmesini önlemek.
- Sakatlıkları önlemek veya derecesini azaltmak.
- Tıbbî yardım için iletişim kurmak.
- Yaralıyı en yakın veya en uygun sağlık kuruluşuna nakletmek. Yaralının tedavisini yapmak, ilaçla tedavi etmek, ilk yardımın amaçlarından değildir. İlk yardımda yapılan uygulamalar, tedavi değildir. Ayrıca ilk yardımda hiçbir çeşit ilaç da kullanılmaz. Mal kayıplarını engellemek, ilk yardımın amaçlarından değildir. Doğal çevrenin zarar görmesini engellemek, ilk yardımın amaçlarından değildir. Doğal yaşamın zarar görmesini engellemek de ilk yardımın amaçlarından değildir.
İlk Yardımın İlkeleri - İlk Yardımın Temel Kuralları:
- Olay yerinin güvenliği sağlanmalıdır.
- Kurtarıcı (ilk yardımcı) önce kendini emniyete almalıdır.
- Yaralı güvenli bir yere alınmalıdır.
- Geçici önlem almalıdır.
- Çabuk karar vererek yaralı değerlendirilmelidir.
- İlk yardım uygulamaları hızlı, sakin ve telaşa kapılmadan yapılmalıdır.
- Kurtarıcı (ilk yardımcı) emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalıdır.
İlk Yardımın Hedefleri:
- Solunumun Sağlanması: Solunumu duranlara suni solunum yapılır.
- Dolaşımın Sağlanması: Kalbi duranlara kalp masajı yapılır.
- Kanamaların Durdurulması: Kanamalar uygun bir yöntemle durdurulur.
- Şoku Önleme, Şokla Mücadele: Şok önlenmeye çalışılır, şokla mücadele edilir. [Not: a) Solunumun sağlanması, b) Dolaşımın sağlanması, c) Kanamaların durdurulması, d) Şoku önleme, şokla mücadele, ilk yardımın öncelikli hedefleridir, hayat kurtarıcı temel ilk yardım uygulamalarıdır. Kısaca: Solunum, Dolaşım, Kanamalar, Şok].
- Acil Yardım İstenmesi: Acil yardım haberleşmesi yapılır.
- Yaralıyı en yakın veya en uygun sağlık kuruluşuna nakletmek.
Kazaların önlenmesi ilk yardımın hedeflerinden değildir. Bulaşıcı hastalıkların önlenmesi de ilk yardımın hedeflerinden değildir.
Kaza yerindeki yaralılar, hayatî tehlikelerine karşı önlem alındıktan sonra sağlık kuruluşuna sevk edilir (sağlık kuruluşuna taşınır, sağlık kuruluşuna nakledilir). Yaralıların sağlık kuruluşuna sevki, ilk yardımın son aşamasıdır (sonuncu aşama). Sevk, ilk yardımda yapılacak son işlemdir.
2 - İLK YARDIMCININ ÖZELLİKLERİ
İlk Yardım Yapacak Kişide Bulunması Gereken Özellikler:
- İlk yardımcı yeterli ilk yardım bilgi ve becerisine sahip olmalı.
- İlk yardımcı her zaman sakin olmalı.
- İlk yardımcı her zaman tedbirli olmalı.
- İlk yardımcı soğukkanlılığını korumalı.
- İlk yardımcı yaralılara güven hissi vermeli.
- İlk yardımcı emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalı.
- İlk yardımcı çevre imkânlarından yararlanabilmeli.
- İlk yardımcı çevredeki kişilerden yararlanabilmeli.
İlk yardım yapan kişinin sorumluluklarından biri de yaralının bir an önce sağlık kuruluşuna ulaşmasını sağlamaktır.
3 - İNSAN VÜCUDU
Vücudumuzu oluşturan yapı birimlerinin (canlı birimlerin) küçükten büyüğe doğru diziliş sırası (sıralanışı) : Hücre - Doku - Organ - Sistem.
Vücut Birimlerinin Diziliş Sırasını Hatırlamak İçin Kolaylık
| Hüseyin | Dayı | Oğlunu | Seviyor |
| Hücre | Doku | Organ | Sistem |
Hücreler birleşerek dokuları oluşturur, Dokular birleşerek organları oluşturur, Organlar da birleşerek sistemleri oluşturur.
Hücre:
- İnsan vücudunun bölünerek çoğalabilen en küçük yapı taşına hücre denir.
- Vücudumuzu oluşturan canlı birimlerin en küçüğü, hücredir.
- Hücre, bağımsız olarak yaşayabilen en küçük vücut birimidir.
- Hücrenin beslenmesine yardımcı olan zardır (hücre zarı).
Doku:
- Genellikle aynı yapı ve görevdeki hücre topluluğuna doku denir.
- Dokunun bir diğer tanımı: Vücudun canlılık fonksiyonlarını yerine getiren, aynı yapı ve görevdeki hücreler topluluğuna doku denir.
Organ:
- Belli bir görevi yapan farklı dokuların bir araya gelmesiyle oluşan vücut birimine organ denir.
- Organın bir diğer tanımı: Dokulardan meydana gelen, canlılık belirtisi olan bir bölüm vücut faaliyetlerine organ denir.
Sistem:
- İnsan vücudunda yaşamsal fonksiyonları yerine getirmek için değişik organların bir araya gelerek oluşturdukları yapıya sistem denir.
- Sistemin bir diğer tanımı: Vücudumuzda belli bir işlevi yerine getirmek amacıyla bir araya gelen organların oluşturdukları yapıya sistem denir.
Başlıca Vücut Bölgeleri ve Önemli Organları:
- Baş bölgesi organları: Beyin ve Sinirler.
- Göğüs bölgesi organları: Kalp, Akciğerler, Soluk Borusu, Yutak, Yemek Borusu.
- Karın bölgesi organları: Mide, Bağırsaklar, Karaciğer, Dalak, Pankreas, Böbrekler.
- Omurga bölgesi (belkemiği bölgesi) organları: Omurilik ve sinirler.
Omurga boşluğunda sinir sisteminin bir bölümü faaliyet gösterir. Omurganın içindeki boşlukta omurilik ve sinirler bulunur.
Başlıca Vücut Sistemleri ve Önemli Organları:
- Hareket ve iskelet sistemi organları: Kemikler, Kaslar.
- Solunum sistemi organları: Akciğerler, Gırtlak (nefes borusu).
- Dolaşım sistemi organları: Kalp, Damarlar (kan damarları).
- Sindirim sistemi organları: Mide, Yemek Borusu, Bağırsaklar, Karaciğer.
- Sinir sistemi organları: Beyin, Sinirler, Omurilik.
- Boşaltım sistemi organları: Böbrekler, İdrar Borusu, İdrar Torbası.
Hareket Sistemi: Vücudun hareketini sağlayan sistemdir. Solunum Sistemi: Kişinin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli oksijeni sağlayan sistemdir. Havada bulunan oksijen ile kanda bulunan karbondioksitin yer değiştirmesi işlemi, solunum sistemi sayesinde gerçekleşir. Dolaşım Sistemi: İnsan vücudunda hücrelere gerekli maddeleri taşıyıp atık maddeleri uzaklaştıran, kalp ve kan damarlarının birleşerek oluşturduğu sistemdir. Kanın vücutta dolaşımını sağlar. Dolaşım sistemi, bütün vücut bölgelerinde (vücudumuzun tümünde) faaliyet gösterir. Kanın vücutta dolaşımı, dolaşım sisteminin faaliyetlerindendir. Sindirim Sistemi: İnsan vücudunda ağız, yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsakların yer aldığı sistemdir. Kişinin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan gıdaların alınmasını, sindirilmesini ve atıkların dışarı atılmasını sağlar. Sinir Sistemi: Duyuların alınması, algılanması ve tepki verilmesinden sorumlu sistemdir.
4 - TRAFİK KAZALARINDA YASAL SORUMLULUK
Bir trafik kazasını gören sürücünün müdahale açısından yasal sorumluluk durumu: Bir trafik kazasını gören bir sürücü, ne tür aracın sürücüsü olursa olsun (yani, ister resmî araç sürücüsü, ister ticarî araç sürücüsü, ister özelhususi araç sürücüsü olsun), kaza yerinde durmak ve yaralılara müdahale etmek zorundadır. Her durumda müdahale etmekle yükümlüdür. Kısaca, sürücünün yaralılara müdahale etmesi her durumda zorunludur.
Trafik kazası gördüğünde gerekli tedbirleri almayan sürücülere para cezası ve puan cezası birlikte uygulanır (para ve ceza puanı).